Στις 20 και 21 Ιουνίου 2026, η ομάδα της Animal Action Greece επισκέφθηκε το νησί της Νάξου με στόχο την παροχή προληπτικής και θεραπευτικής φροντίδας στα ιπποειδή εργασίας του νησιού, καθώς και την ενημέρωση των ιδιοκτητών για θέματα υγείας, ευζωίας και σωστής διαχείρισης των ζώων τους.
Η Νάξος είναι το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, με μόνιμο πληθυσμό περίπου 19.000 κατοίκων. Σε αντίθεση με πολλά άλλα κυκλαδίτικα νησιά, διέθετε μέχρι πρόσφατα έναν ισχυρό πρωτογενή τομέα, με την κτηνοτροφία και τη γεωργία (καλλιέργεια πατάτας, ελιάς και αμπελώνες) να αποτελούν βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας, παράλληλα με τον διαρκώς αναπτυσσόμενο τουρισμό. Ωστόσο, η άναρχη τουριστική ανάπτυξη και η ανεξέλεγκτη επέκταση της οικιστικής και τουριστικής δόμησης, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή διαχείριση των υδάτινων πόρων, επιφέρουν, δυστυχώς, όλο και περισσότερες πιέσεις και αρνητικές επιπτώσεις στη γεωργία και την κτηνοτροφία, με άμεσο αντίκτυπο και στα ιπποειδή εργασίας που εξακολουθούν να στηρίζουν τον αγροτικό τομέα του νησιού.
Ο πληθυσμός των ιπποειδών έχει μειωθεί σημαντικά – πιθανότατα σε λιγότερο από το μισό σε σύγκριση με τις επισκέψεις της οργάνωσής μας την προηγούμενη δεκαετία-, ωστόσο, τα ιπποειδή εργασίας που εξακολουθούν να υπάρχουν στο νησί συνεχίζουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην καθημερινότητα ορισμένων κατοίκων. Χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προϊόντων και την πρόσβαση σε απομακρυσμένες ορεινές περιοχές όπου τα μηχανοκίνητα μέσα δεν μπορούν πάντοτε να χρησιμοποιηθούν. Παράλληλα, ορισμένα ζώα απασχολούνται σε τουριστικές δραστηριότητες, ενώ άλλα διατηρούνται ως ζώα συντροφιάς.
Παρά το μέγεθος του νησιού, η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες για τα ιπποειδή εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Υπάρχουν κτηνίατροι στο νησί, αλλά ασχολούνται κυρίως με τα παραγωγικά ζώα και τα ζώα συντροφιάς και όχι με τα ιπποειδή, ενώ δεν υπάρχει παρουσία πεταλωτή, γεγονότα που δυσχεραίνουν την έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας και την τακτική περιποίηση των οπλών. Ως αποτέλεσμα, αρκετά περιστατικά παραμένουν χωρίς κατάλληλη φροντίδα μέχρι την πραγματοποίηση εξειδικευμένων αποστολών, όπως αυτή της Animal Action Greece.
Η συγκεκριμένη επίσκεψη στη Νάξο χρειάστηκε να περιμένει τέσσερα χρόνια μέχρι να πραγματοποιηθεί. Ωστόσο, ήταν μια επίσκεψη που περίμεναν με ανυπομονησία οι ιδιοκτήτες των ιπποειδών του νησιού. Οι ίδιοι συνέβαλαν γενναιόδωρα στην κάλυψη σημαντικού μέρους των εξόδων της αποστολής (διαμονή, διατροφή και μετακίνηση εντός του νησιού) και εξέφρασαν την επιθυμία να υποδεχθούν ξανά την ομάδα μας την επόμενη χρονιά.
Μέσα σε μόλις μιάμιση ημέρα, η ομάδα κατάφερε να εξετάσει και να περιθάλψει συνολικά 25 ιπποειδή (12 άλογα, 12 γαϊδούρια, 1 μουλάρι). Οι καιρικές συνθήκες ήταν ιδιαίτερα θερμές, αλλά ευτυχώς το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας πραγματοποιήθηκε σε σκιερά σημεία.
Κατάσταση υγείας των ζώων
Η θρεπτική κατάσταση των περισσότερων ζώων ήταν καλή, με μόνο τρία λιποβαρή και 3 υπέρβαρα ζώα, γεγονός που δείχνει ότι οι ιδιοκτήτες δεν κάνουν υπερβολές στη διατροφή ούτε προς το ένα, ούτε προς το άλλο άκρο. Παρόλα αυτά, εντοπίστηκε σημαντικός αριθμός δερματολογικών προβλημάτων, με συχνότερο εύρημα τον έντονο ερεθισμό που προκαλείται από μύγες και άλλα έντομα που τσιμπούν. Πολλά ζώα παρουσίαζαν δερματικές αλλοιώσεις, εκδορές και μικρές πληγές, οι οποίες σχετίζονταν με τη συνεχή ενόχληση από τα έντομα.
Εντοπίστηκαν επίσης αρκετά μυοσκελετικά προβλήματα, όπως παθήσεις των αρθρώσεων και των τενόντων, καθώς και μικροτραυματισμοί, και δόθηκαν θεραπείες από τον Κώστα. Σε αρκετά ζώα παρατηρήθηκαν σημάδια στις περιοχές όπου
τοποθετούνται οι «παστούρες», γεγονός που υποδηλώνει χρήση στο παρελθόν αυτής της μεθόδου περιορισμού. Οι ιδιοκτήτες ενημερώθηκαν για τους κινδύνους που σχετίζονται με την απαράδεκτη τακτική του παστουρώματος και συζητήθηκαν ασφαλέστερες εναλλακτικές μέθοδοι περιορισμού και διαχείρισης των ζώων.
Πεταλωτική Φροντίδα
Σε ό,τι αφορά την πεταλωτική φροντίδα, οι μακριές οπλές ήταν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα. Σε αρκετές περιπτώσεις είχε ήδη επηρεάσει τη στάση και τη βάδιση των ζώων, ενώ η απουσία πεταλωτή στο νησί καθιστά αδύνατη την προληπτική φροντίδα σε τακτική βάση. Όλες οι μακριές οπλές εξονυχίστηκαν από τον Τάσο, προσφέροντας ανακούφιση στα ζώα.
Το πιο απαιτητικό περιστατικό αφορούσε ένα ζώο με σοβαρή παραμόρφωση της οπλής. Η αλλοίωση ήταν τόσο εκτεταμένη ώστε ήταν εξαιρετικά δύσκολο ακόμη και για τον πεταλωτή να αναγνωρίσει τα φυσιολογικά όρια του πέλματος και του τοιχώματος της οπλής. Πιθανότατα το πρόβλημα ξεκίνησε μετά από παλαιότερο τραυματισμό, ο οποίος είχε προκαλέσει χρόνια χωλότητα. Το ζώο πατούσε στραβά για μεγάλο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα η οπλή να αναπτύσσεται με έντονα παραμορφωμένο τρόπο. Κατά την αποκατάσταση αποκαλύφθηκε επίσης παλαιό απόστημα που είχε εγκλωβιστεί μέσα στην οπλή. Πραγματοποιήθηκε όσο το δυνατόν καλύτερος εξονυχισμός ώστε η οπλή να πάρει όσο το δυνατόν φυσιολογικό σχήμα και δόθηκαν οδηγίες για τακτικό λιμάρισμα της οπλής ώστε να μην ξαναγυρίσει στο παραμορφωμένο σχήμα της.
Οδοντιατρική Φροντίδα
Ο Άλκης πραγματοποίησε οδοντιατρική φροντίδα ρουτίνας κυρίως, λειαίνοντας αιχμηρές οδοντικές ακίδες και μικρού και μεσαίου μεγέθους άγκιστρα. Ήταν ιδιαίτερα ευχάριστο να πληροφορηθεί από έναν ιδιοκτήτη ότι το μικρόσωμο λιποβαρές πόνι στο οποίο ο Άλκης είχε διορθώσει ένα υπερμεγέθες δόντι που μπλόκαρε την κίνηση των σιαγόνων κατά την τελευταία επίσκεψη του 2022, «είναι πολύ καλά και έχει παχύνει». Δυστυχώς, ο περιορισμένος χρόνος της αποστολής δεν επέτρεψε την επανεξέτασή του, κάτι που προγραμματίστηκε για την επόμενη χρονιά, ο ίδιος ιδιοκτήτης όμως έφερε ένα άλλο διαφορετικό πόνι που είχε άμεση ανάγκη για οδοντιατρική θεραπεία, την οποία και έλαβε με επιτυχία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε επίσης ένα εντυπωσιακό λευκό άλογο ηλικίας άνω των 20 ετών, το οποίο βρισκόταν σε ιδιαίτερα κακή θρεπτική κατάσταση, με τις πλευρές και τα οστά της λεκάνης να διαγράφονται έντονα κάτω από το δέρμα, παρά το γεγονός ότι η διάθεσή του παρέμενε αξιοσημείωτα καλή. Η στοματική εξέταση αποκάλυψε σκληρά ξυλώδη τμήματα φυτών που είχαν σφηνωθεί στον ουρανίσκο και αποτελούσαν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το ζώο δυσκολευόταν να τραφεί. Αυτά αφαιρέθηκαν, ενώ στην περιοχή της παρειάς υπήρχε μια μεγάλη διόγκωση, πιθανότατα αποτέλεσμα τραυματισμού και δημιουργία αποστήματος. Η οδοντοφυΐα του ζώου παρουσίαζε εκτεταμένη φθορά, συμβατή με την προχωρημένη ηλικία του, γεγονός που εξηγούσε σε σημαντικό βαθμό τη δυσκολία στη μάσηση και τη χαμηλή θρεπτική του κατάσταση. Στον ιδιοκτήτη δόθηκαν αναλυτικές οδηγίες για καθημερινό καθαρισμό της στοματικής κοιλότητας, χορήγηση μαλακής τροφής και στενή παρακολούθηση της γενικής κατάστασης του ζώου. Απομένει να φανεί εάν η θεραπεία αυτή θα του επιτρέψει να ανακτήσει το χαμένο σωματικό του βάρος.
Προκλήσεις και επιτυχίες του ταξιδιού
Η οργάνωση της αποστολής στη Νάξο σε συνδυασμό με το νησί της Αμοργού παρουσίασε σημαντικές δυσκολίες εξαιτίας των ακτοπλοϊκών συνδέσεων και των διαφορετικών σημείων αφετηρίας των τριών μελών της ομάδας, αλλά και εξαιτίας δυσκολίας στην εύρεση διαμονής στο νησί – λόγω της θερινής τουριστικής περιόδου. Όμως τέλος καλό, όλα καλά, αφού η Ελίζα Γκέσκου, συντονίστρια του Προγράμματος, κατάφερε να βρει λύσεις σε όλα τα εμπόδια και να πραγματοποιηθεί υπό τις καλύτερες συνθήκες και αυτή η δράση.
Παρά τις δυσκολίες, η ομάδα κατάφερε να δώσει λύσεις σε ουσιαστικές ανάγκες των ζώων του νησιού. Αρκετά ζώα έλαβαν θεραπεία για προβλήματα που, χωρίς την παρουσία της, θα παρέμεναν χωρίς αντιμετώπιση, ενώ κάποια από αυτά θα οδηγούσαν πιθανώς σε μοιραία εξέλιξη. Η δράση αποτέλεσε επίσης ευκαιρία για ενημέρωση και εκπαίδευση των ιδιοκτητών και ενίσχυση της συνεργασίας με την τοπική κοινωνία.
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ήταν το γεγονός ότι το σύνολο των εξόδων διαμονής, διατροφής και μετακίνησης της ομάδας εντός του νησιού καλύφθηκαν εξ ολοκλήρου από τις δωρεές των ιδιοκτητών. Η ανταπόκριση ξεπέρασε τις προσδοκίες, αποδεικνύοντας ότι οι ιδιοκτήτες επιθυμούν και εκτιμούν τη φροντίδα των ζώων τους από την επαγγελματική ομάδας μας.
Συμπεράσματα
Η αποστολή ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σημασία της τακτικής παρουσίας εξειδικευμένων επαγγελματιών στις απομακρυσμένες νησιωτικές κοινότητες της Ελλάδας. Παρότι οι ιδιοκτήτες επιδεικνύουν ενδιαφέρον για τα ζώα τους, η έλλειψη πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες οδηγεί αναπόφευκτα στη συσσώρευση προβλημάτων που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την υγεία και την ευζωία των ιπποειδών.
Η συνεχής εκπαίδευση των ιδιοκτητών, σε συνδυασμό με την τακτική υποστήριξη, αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο πρόληψης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής των ζώων.
Ευχαριστίες
Ευχαριστούμε θερμά όλους όσοι συνέβαλαν στην οργάνωση της αποστολής και όλους τους ιδιοκτήτες για τη συνεργασία τους.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Κώστα Κοντόπουλο για την επαφή της οργάνωσής μας με τους ιδιοκτήτες των ζώων που έχουν ανάγκη στο νησί της Νάξου, καθώς χωρίς την παρουσία του θα ήταν αδύνατη η πραγματοποίηση αυτής της δράσης.
Η Animal Action Greece συνεχίζει να βρίσκεται δίπλα στα ιπποειδή εργασίας που έχουν ανάγκη, βελτιώνοντας έμπρακτα την υγεία και την ευζωία τους.